Drugie ciało
Milorad Pavić

"Drugie ciało" to najnowsze dzieło Pavicia, które jednocześnie z oryginałem ukazuje się w przekładach na główne języki europejskie. Za jego również sprawą serbski autor będzie (jak wiemy) w tym roku nominowany do literackiej Nagrody Nobla. Cytując Autora można o "Drugim ciele" napisać:
Autor tej książki jest zmyślony, pozostałe postacie na ogół istniały. Wspominane na kartach książki Źródło Bogarodzicy znajduje się obok domku Najświętszej Marii Panny w Efezie, to jego wodę sprzedawano podczas opisywanego weneckiego karnawału. Istnieje także pierścień. Widzieliśmy go u naszej przyjaciółki. Zmienia kolor zależnie od stanu ducha tego, kto go nosi. Żyli również dwaj pisarze, o których mówi ta powieść: Gavril Stefanović Venclović (1680-1749) i Zaharija Orfelin (1726-1784). Jeden w Sentandrei na Węgrzech, drugi przez pewien czas w Wenecji. Ich dzieła, które się tu cytuje, można przeczytać także i dziś. Orfelin w roku 1772 ogłosił u weneckiego drukarza i wydawcy Theodosiosa obszerną biografię cara Piotra I, która pozostaje jedną z najpiękniej ilustrowanych ksiąg z tamtych czasów, a czyta się ją i dziś jak ekscytującą powieść. W osiemnastowiecznej Wenecji naprawdę istniały działające w sposób niemal magiczny, wzorowane na bizantyjskich tajne służby specjalne. Ogółem biorąc, w swoim czasie istotnie żyło wiele postaci z tej książki, jak skrzypaczka Zabeta czy osiemnastowieczny wenecki inkwizytor Cristofolo Cristofoli, ale ich losy zagubiły się w mrokach czasu. Tutaj zostały na nowo złożone.
To książka w równej mierze tajemnicza, co ważna. Sam autor określa "Drugie ciało" mianem najistotniejszej i najdojrzalszej książki swego życia, czegoś w rodzaju summy i testamentu twórczego.

Czas jest zasobem. Wszyscy wiedzą, że trzeba nim gospodarować. Na Dysku zadanie to przypada Mnichom Historii, którzy magazynują go i przepompowują z miejsc, gdzie się marnuje (na przykład spod wody? ile czasu potrzebuje dorsz?), do miast, gdzie nigdy nie ma dość czasu. Ale konstrukcja pierwszego na świecie naprawdę dokładnego zegara staje się dla Lu-Tze i jego ucznia Lobsanga Ludda początkiem wyścigu... no, z czasem. Ponieważ ten zegar zatrzyma czas. A to będzie dopiero począkiem kłopotów. "Złodziej czasu" prezentuje także pełen komplet postaci drugoplanowych bohaterów i złoczyńców, yetich, mistrzów sztuk walki oraz Ronniego, piątego Jeźdźca Apokalipsy (który odszedł, zanim stali się sławni).